YEKDEM (Yenilenebilir Enerji Kaynaklari Destekleme Mekanizmasi), Türkiye’de yenilenebilir enerji yatirimlarinin önünü açan en önemli tesvik aracidir. 2005 yilinda yürürlüge giren 5346 sayili Yenilenebilir Enerji Kanunu ile hayata geçirilen bu mekanizma, yatirimcilara uzun vadeli fiyat garantisi saglayarak finansman kolayligi saglamistir.
Günes enerjisi bakimindan YEKDEM, projelerin finansal planlamasinda kritik bir rol oynamaktadir. Özellikle banka kredileri ve uluslararasi finansman saglayicilari icin YEKDEM sözlesmesi, önemli bir teminat olusturmaktadir.
Önemli Not
YEKDEM kapsaminda üretilen elektrik, öncelikle sistem isletmecisi tarafindan satin alinir. YEKDEM fiyati ile piyasa fiyati arasindaki fark, Yenilenebilir Enerji Kaynaklari Destekleme Fonu’ndan karsilanir. Fon kaynagi, elektrik tüketicilerinden tahsil edilen YEK bedelidir.
YEKDEM Destek Fiyatlari (2021-2030)
Günes Enerjisi Birim Destek Fiyati
| Dönem | Birim Destek (USD/MWh) | Birim Destek (TL/kWh) | Gecerlilik |
|---|---|---|---|
| 2021-2025 | 13,3 | ~0,44 | Aktif |
| 2026-2030 | 13,3 | ~0,44 | Aktif |
Diger Kaynaklarla Karsilastirma
| Kaynak Türü | YEKDEM Fiyati (USD/MWh) | Piyasa Fiyati (TL/kWh) |
|---|---|---|
| Günes | 13,3 | 1,5 - 2,5 |
| Rüzgar (Karasal) | 7,3 | 1,5 - 2,5 |
| Rüzgar (Deniz) | 10,5 | 1,5 - 2,5 |
| Hidroelektrik | 4,0 | 1,5 - 2,5 |
| Biyokütle | 13,3 | 1,5 - 2,5 |
| Jeotermal | 10,5 | 1,5 - 2,5 |
Yerli Katki Tesviki
Yerli Katki Kategorileri ve Ilave Destekler
| Ekipman Kategorisi | Yerli Üretim Sarti | Ilave Destek (USD/MWh) |
|---|---|---|
| Fotovoltaik Modül | %100 yerli hücre ve modül | 6,0 |
| Fotovoltaik Modül | Yerli modül (ithal hücre) | 3,5 |
| Invertör | %100 yerli üretim | 3,0 |
| Invertör | Kismi yerli üretim | 1,5 |
| Olçüm Cihazlari | Yerli üretim | 2,0 |
| Kablo (Yeralti) | Yerli üretim | 1,5 |
| Kablo (Havai) | Yerli üretim | 0,8 |
| Elektromekanik Malzeme | Yerli üretim | 0,8 |
| Modül Tasiyici Sistem | Yerli üretim | 1,0 |
Toplam Destek Hesaplama Örnegi
100 MW’lik bir GES projesi icin yerli katki hesabi:
| Bilesen | Yerli Oran | Ilave Destek |
|---|---|---|
| Modül (yerli) | %100 | +6,0 USD/MWh |
| Invertör (yerli) | %100 | +3,0 USD/MWh |
| Kablo (yerli) | %100 | +1,5 USD/MWh |
| Yapi (yerli) | %100 | +1,0 USD/MWh |
| Toplam Ilave | +11,5 USD/MWh | |
| Temel YEKDEM | 13,3 USD/MWh | |
| Toplam Destek | 24,8 USD/MWh |
YEKDEM Basvuru ve Lisans Süreci
Süreç Akisi ve Zamanlamasi
| Asama | Süre | Kritik Çiktilar |
|---|---|---|
| 1. Ön lisans basvurusu | Anlik | EPDK basvuru numarasi |
| 2. EPDK ön degerlendirme | 30-60 gün | Ön lisans onayi |
| 3. ÇED süreci | 3-6 ay | ÇED olumlu / gerekmez |
| 4. Arazi temini | Es zamanli | Tapu, imar durumu |
| 5. Teknik hazirlik | 3-6 ay | Teknik rapor, teknik sartname |
| 6. Lisans basvurusu | Anlik | Tam basvuru paketi |
| 7. EPDK lisans degerlendirmesi | 60-90 gün | Üretim lisansi |
| 8. Finansman saglanmasi | 3-6 ay | Kredi anlasmasi |
| 9. Insaat | 12-24 ay | Fiziki tamamlama |
| 10. Isletmeye alma | 1-3 ay | EPDK kabulü |
| 11. YEKDEM sözlesmesi | 15-30 gün | 10 yillik tarife garantisi |
Ön Lisans Basvurusu Için Gerekli Belgeler
- Basvuru dilekçesi
- Sirket kuruluş belgeleri
- Araziye iliskin tapu kaydi veya kira sözlesmesi
- Imar durumu belgesi
- Teknik rapor (ön degerlendirme)
- Finansman kaynak belgesi
- ÇED basvusu veya ÇED gerekli degildir belgesi
Üretim Lisansi Için Gerekli Belgeler
- Ön lisans belgesi
- Tamamlanmis teknik rapor
- Sebeke baglati anlasmasi (TEİAŞ/EDAŞ)
- ÇED olumlu karari veya gerekmez belgesi
- Finansman taahhütnamesi
- Sigorta poliçeleri
- Ekipman teknik sartname ve garanti belgeleri
- Arazi mülkiyet belgeleri
YEKDEM Ödeme Mekanizmasi
Aylik Faturalandirma
YEKDEM kapsaminda üretilen elektrik aylik olarak faturalandirilir:
- Üretim miktarı TEİAŞ/EDAŞ tarafindan olçülür
- Sistem isletmecisi tarafindan öncelikli satin alma islemi yapilir
- Aylik YEKDEM faturasi düzenlenir
- Ödeme 30-60 gün içinde gerceklesir
Ödeme Garantisi
YEKDEM ödemeleri, Yenilenebilir Enerji Kaynaklari Destekleme Fonu tarafindan garanti altina alinmistir. Fonun yetersiz kalmasi durumunda, Hazine ve Maliye Bakanligi garantisi devreye girer.
YEKDEM Sonrasi Dönem (2030+)
Muhtemel Gelecek Senaryolari
| Senaryo | Olasilik | Açiklama |
|---|---|---|
| Piyasa fiyatli uretim | Yüksek | YEKDEM sonrasi piyasa fiyatlarina dönüs |
| YEKA açik eksiltmeleri | Yüksek | Rekabetçi fiyat belirleme |
| Ikili anlasmalar (PPA) | Orta | Sanayi tüketicileri ile dogrudan sözlesme |
| Yeni YEKDEM versiyonu | Düsük | Yeni bir destek mekanizmasi |
SSS: Sikça Sorulan Sorular
YEKDEM günes destek fiyati ne kadar?
13,3 USD/MWh (yaklasik 0,44 TL/kWh). 10 yil sabit.
Yerli katki tesviki nedir?
Yerli üretim ekipman kullanimina saglanan ilave destek. Modül icin en fazla +6,0 USD/MWh.
Basvuru süreci ne kadar sürer?
Ön lisanstan lisansa 6-12 ay. Insaat dahil toplam 2-3 yil.
YEKDEM’den kimler yararlanabilir?
EPDK üretim lisansi sahibi, 5 MW üzeri projeler.
2030’dan sonra ne olacak?
Mevcut sözlesmeler devam eder. Yeni projeler piyasa fiyatlari veya YEKA/PPA ile calisacak.
