TEİAŞ (Türkiye Elektrik Iletim A.S.), Türkiye’de elektrik iletim sebekesinin tek isletmecisidir. Günes enerjisi projelerinin sebekeye baglanabilmesi için TEİAŞ veya bolgesel dagitim sirketleri (EDAŞ) ile yapilmasi gereken anlasmalar, projenin en kritik asamalarindan biridir. Sebeke baglanti sürecinin dogru yönetilmesi, proje maliyetlerini ve zamanlamasini dogrudan etkiler.
Bu rehber, TEİAŞ/EDAŞ baglanti sürecinin tum asamalarini, teknik sartlari ve maliyet unsurlarini kapsamli bir sekilde ele almaktadir.
TEİAŞ ve EDAŞ: Rol ve Sorumluluklar
TEİAŞ (Türkiye Elektrik Iletim A.S.)
| Görev | Kapsam |
|---|---|
| Iletim sebekesi isletme | 154 kV ve üzeri |
| Ulusal yük dagilimi | Sistem dengeleme |
| Baglati noktasi tespiti | Transmisyon seviyesinde |
| Ölçüm ve veri takibi | Üretim/iletim ölçümleri |
| Sistem güvenligi | Frekans ve gerilim kontrolü |
EDAŞ (Elektrik Dagitim Sirketleri)
| Bolge | EDAŞ Adi | Kapsadigi Iller |
|---|---|---|
| Istanbul | Bedaş / Aydem | Istanbul, Yalova |
| Marmara | Osmangazi EDAŞ | Bursa, Balikesir, Çanakkale |
| Ege | Gediz EDAŞ | Izmir, Manisa, Aydin, Mugla |
| Akdeniz | Akdeniz EDAŞ | Antalya, Isparta, Burdur |
| Iç Anadolu | Meram EDAŞ | Konya, Aksaray, Karaman |
| Karadeniz | Fırat EDAŞ | Malatya, Elazig, Bingöl |
| Dogu | Dicle EDAŞ | Diyarbakir, Mardin, Siirt |
| Güneydogu | Vangölü EDAŞ | Van, Hakkari, Sirnak |
Baglanti Süreci Asama Asama
1. Ön Basvuru
Üretim tesisi yatirimcisi, projeye baslamadan önce TEİAŞ veya ilgili EDAŞ’a ön basvuruda bulunur.
Ön Basvuru Formu Içerigi:
| Bilgi | Açiklama |
|---|---|
| Proje adi ve lokasyonu | Koordinatlar, il/ilçe |
| Kurulu güç | MW cinsinden toplam güç |
| Gerilim seviyesi | AG (0,4 kV), OG (34,5 kV), YG (154 kV) |
| Devreye alma tarihi | Tahmini tarih |
| Üretim teknolojisi | Fotovoltaik, hibrit, vb. |
| Teknik temsilci | Mühendislik firmasi |
Ön Basvuru Yaniti Süresi: 15 is günü
2. Teknik Degerlendirme ve Ön Maliyet
Sebeke isletmecisi, basvuru üzerine teknik degerlendirme yapar:
- Sebeke yeterlilik analizi
- Baglati noktasi tespiti
- Gerekli sebeke güçlendirmeleri
- Ön maliyet tahmini
Teknik Degerlendirme Çiktilari:
| Çikti | Açiklama |
|---|---|
| Baglati noktasi | Trafo merkezi veya hatti |
| Gerilim seviyesi | Önerilen baglanti gerilimi |
| Hat uzunlugu | Baglati hatti mesafesi |
| Güçlendirme ihtiyaci | Mevcut kapasite yetersizligi |
| Ön maliyet | Tahmini baglati maliyeti |
3. Sistem Kullanim Anlasmasi (SUA)
SUA, üreticinin elektrik iletim/dagitim sistemini kullanma kosullarini belirler.
SUA Içerigi:
| Bölüm | Içerik |
|---|---|
| Taraflar | Üretici ve sebeke isletmecisi |
| Kapasite | Talep edilen baglati kapasitesi |
| Kullanim bedeli | Yillik sistem kullanim ücreti |
| Ölçüm esaslari | Ölçüm noktasi ve yöntemi |
| Faturalandirma | Aylik/aylik faturalandirma |
| Süre | Anlasa süresi ve yenileme |
4. Baglati Anlasmasi
Baglati anlasmasi, tesisin fiziksel olarak sebekeye baglanmasini düzenleyen temel sözlesmedir.
Anlasa Unsurlari:
| Unsur | Açiklama |
|---|---|
| Baglati noktasi | Koordinatlar ve teknik detaylar |
| Taraflarin yükümlülükleri | Hat yapim, trafo, koruma |
| Maliyet paylasimi | Kim neyi öder |
| Insaat takvimi | Baslangiç ve bitis tarihleri |
| Teknik sartlar | Gerilim, frekans, harmonikler |
| Kabul testleri | Test prosedürleri ve kriterleri |
| Cezai hükümler | Gecikme ve ihlal durumlari |
5. Baglati Hatti Insaati
Baglati anlasmasi imzalandiktan sonra hat insaatina baslanir.
Hat Insaati Sorumluluklari:
| Bilesen | Genellikle Kim Yapar |
|---|---|
| Üretim tesisi - baglati noktasi hatti | Yatirimci |
| Baglati noktasi - trafo merkezi hatti | TEİAŞ/EDAŞ veya yatirimci |
| Trafo merkezi genisletmesi | TEİAŞ/EDAŞ |
| Ölçüm sistemi | TEİAŞ/EDAŞ |
| Koruma ve otomasyon | Yatirimci (tesis içi) |
6. Kabul Testleri ve Devreye Alma
Insaat tamamlandiktan sonra kabul testleri yapilir.
Kabul Test Asamalari:
| Test | Açiklama | Sorumlu |
|---|---|---|
| Iletkenlik testi | Hat iletkenligi ve direnci | Yüklenici |
| Yalitim testi | Yalitim direnci ölçümü | Yüklenici |
| Topraklama testi | Topraklama sistemi kontrolü | Yüklenici |
| Koruma ayarlari | Röle ayarlarinin kontrolü | Yatirimci |
| Paralel calisma testi | Sebeke ile senkronizasyon | TEİAŞ/EDAŞ |
| Yük testi | Tam yükte calistirma | Yatirimci |
Teknik Baglanti Sartlari
Gerilim ve Frekans Sartlari
| Parametre | Minimum | Nominal | Maksimum |
|---|---|---|---|
| Frekans | 49,5 Hz | 50 Hz | 50,5 Hz |
| AG gerilimi (0,4 kV) | 0,85 pu | 1,0 pu | 1,10 pu |
| OG gerilimi (34,5 kV) | 0,90 pu | 1,0 pu | 1,10 pu |
| YG gerilimi (154 kV) | 0,90 pu | 1,0 pu | 1,10 pu |
Güç Kalitesi Sartlari
| Parametre | Limit |
|---|---|
| Harmonik bozulma (THD-V) | %5 |
| Harmonik bozulma (THD-I) | %8 |
| Güç faktörü | 0,95 endüktif - 0,95 kapasitif |
| Flicker (Pst) | 1,0 |
Baglanti Maliyetleri
Maliyet Bilesenleri
| Bilesen | Tahmini Maliyet Araligi |
|---|---|
| Havai hat (kV/km) | 50.000 - 150.000 TL |
| Yeralti kablosu (kV/km) | 200.000 - 500.000 TL |
| OG trafo merkezi | 2 - 5 milyon TL |
| YG trafo merkezi | 10 - 30 milyon TL |
| Ölçüm sistemi | 100.000 - 500.000 TL |
| Koruma ve otomasyon | 200.000 - 1 milyon TL |
Örnek Maliyet Hesaplama (50 MW GES)
| Bilesen | Mesafe/Büyüklük | Birim Maliyet | Toplam |
|---|---|---|---|
| 154 kV havai hat | 5 km | 100.000 TL/km | 500.000 TL |
| 154/34,5 kV trafo | 1 adet | 15 milyon TL | 15.000.000 TL |
| Ölçüm ve SCADA | 1 set | 500.000 TL | 500.000 TL |
| Toplam | ~16 milyon TL |
Sıkça Sorulan Sorular
Baglanti süreci ne kadar sürer?
Ön basvurudan kabul islemlerine 6-12 ay.
TEİAŞ ve EDAŞ farki nedir?
TEİAŞ iletim sebekesini (154 kV+), EDAŞ dagitim sebekesini (0,4-34,5 kV) isletir.
Baglati maliyetleri kim öder?
Genellikle yatirimci. Sebeke güçlendirmesi varsa TEİAŞ/EDAŞ da katkida bulunabilir.
SUA nedir?
Sistem kullanim anlasmasi. Sebeke kullanim kosullarini ve bedellerini belirler.
Kabul testleri nelerdir?
Iletkenlik, yalitim, topraklama, koruma ayarlari ve paralel calisma testleri.
