Lisanssiz elektrik uretimi, Türkiye’de günes enerjisinin yayginlasmasinin en önemli itici güçlerinden biridir. Özellikle bireysel ve ticari çati uygulamalari, kendi tüketimini karsilama amaciyla kurulan sistemler ve tarimsal alanlarda günes enerjisi, lisanssiz üretim kapsaminda hizli bir sekilde büyümektedir.
6446 sayili Elektrik Piyasasi Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, 5 MW’a kadar olan kurulu güçlü tesisler lisanssiz uretim kapsaminda degerlendirilir. Bu tesisler, kendi ihtiyaçlarini karsilamak amaciyla elektrik üretebilir ve fazla enerjiyi sebekeye verebilir.
Önemli Bilgi
Lisanssiz üretim kapsaminda kurulan çati GES’leri, bina sahipleri için hem elektrik maliyetlerini düsürme hem de karbon ayak izini azaltma imkani saglar. Ticari isletmelerde, özellikle gündüz saatlerinde yüksek elektrik tüketimi olan fabrika ve depolarda, lisanssiz üretim yatiriminin geri dönüs süresi 4-6 yil arasindadir.
Lisanssiz Üretim Kapasite Sinirlari
Uygulama Türlerine Göre Sinirlar
| Uygulama Türü | Azami Kurulu Güç | Gerilim Seviyesi | Notlar |
|---|---|---|---|
| Bireysel çati GES | 10 kW | AG (0,4 kV) | Konut tipi |
| Ticari çati GES | 1.000 kW | AG (0,4 kV) | Is yeri tipi |
| Ticari çati GES | 5.000 kW | OG (34,5 kV) | Büyük ticari |
| Tarimsal sulama | 5.000 kW | AG/OG | Tarim arazisinde |
| OSB tesisi | 5.000 kW | OG | Organize sanayi |
| Koy/kasaba | 5.000 kW | AG/OG | Toplu uygulama |
Bireysel Çati GES Özellikleri
| Özellik | Tipik Deger |
|---|---|
| Kurulu güç | 3-10 kW |
| Panel sayisi | 8-25 adet |
| Aylik üretim | 400-1.500 kWh |
| Yillik tasarruf | 15.000-60.000 TL |
| Geri dönüs süresi | 5-7 yil |
| Sistem ömrü | 25+ yil |
Basvuru Süreci
1. EDAŞ Baglanti Basvurusu
Lisanssiz üretim basvurusunun ilk adimi, bolgedeki elektrik dagitim sirketine (EDAŞ) baglanti basvurusu yapmaktir.
Gerekli Belgeler:
| Belge | Açiklama |
|---|---|
| Basvuru dilekçesi | Standart form |
| Nüfus cüzdanı | Tesis sahibi |
| Elektrik abone no | Mevcut tüketim noktasi |
| Tapu/kira sözlesmesi | Bina mülkiyeti |
| Teknik rapor (ön) | Kurulum firmaisindan |
Baglati Süreci:
| Adim | Süre | Sorumlu |
|---|---|---|
| Basvuru | Anlik | Basvurucu |
| Teknik inceleme | 15-30 gün | EDAŞ |
| Teknik sartname | 15 gün | EDAŞ |
| Sözlesme | 15 gün | Taraflar |
| Kurulum | 1-3 ay | Firma |
| Kabul testi | 7-15 gün | EDAŞ |
2. EPDK Lisanssiz Basvurusu
EDAŞ baglati onayi alindiktan sonra EPDK’ya lisanssiz uretim basvurusu yapilir.
EPDK Basvuru Adimlari:
- Elektronik Basvuru Sistemi (EBS) kaydi
- Basvuru formu doldurma
- Gerekli belgeleri yükleme
- Basvuru ücretini ödeme
- EPDK degerlendirmesi
3. Yapı Ruhsati (Gerekirse)
Bazi durumlarda belediyeden yapı ruhsati alinmasi gerekebilir:
- Bina disina yapilan montajlar
- Tarim arazilerine yapilan kurulumlar
- Toplu konut alanlarinda ortak sistemler
Faturalandirma ve Mahsup
Net Metering Mekanizmasi
Lisanssiz üretimde uygulanan faturalandirma mekanizmasi:
| Durum | Islemler |
|---|---|
| Üretim < Tüketim | Fark kadar fatura ödenir |
| Üretim > Tüketim | Fazla enerji sebekeye verilir |
| Yillik mahsup | Yillik fazla üretim bedeli ödenir |
Fatura Mahsup Ornekleri
Örnek 1: Aylik Mahsup (10 kW çati GES)
| Ay | Üretim (kWh) | Tüketim (kWh) | Fatura |
|---|---|---|---|
| Ocak | 800 | 1.200 | 400 kWh ödeme |
| Nisan | 1.500 | 1.000 | 500 kWh mahsup |
| Temmuz | 1.800 | 1.500 | 300 kWh mahsup |
| Ekim | 1.200 | 1.100 | 100 kWh mahsup |
Örnek 2: Yillik Özet
| Parametre | Deger |
|---|---|
| Yillik üretim | 15.000 kWh |
| Yillik tüketim | 14.000 kWh |
| Fazla üretim | 1.000 kWh |
| Mahsup orani | ~%93 kendi tüketim |
| Fazla bedel | ~1.000 TL (yillik ödeme) |
Teknik Sartlar
AG Baglanti (0,4 kV)
| Parametre | Sart |
|---|---|
| Gerilim sapmasi | ± %10 |
| Frekans | 50 Hz ± 0,5 Hz |
| Toplam harmonik bozulma | %8 |
| Güç faktörü | 0,95 kapasitif - 1 |
| Sayac | Iki yönlü akilli sayac |
OG Baglanti (34,5 kV)
| Parametre | Sart |
|---|---|
| Gerilim sapmasi | ± %10 |
| Frekans | 50 Hz ± 0,5 Hz |
| Toplam harmonik bozulma | %5 |
| Güç faktörü | 0,95 kapasitif - 0,95 endüktif |
| Koruma | OG koruma röleleri |
Maliyet Analizi
10 kW Çati GES Maliyetleri (2026)
| Bilesen | Maliyet (TL) |
|---|---|
| Polikristal panel (x25) | 150.000 |
| Invertör (10 kW) | 40.000 |
| Montaj sistemi | 30.000 |
| Kablo ve elektrik malzemesi | 15.000 |
| Kurulum iscilik | 25.000 |
| İzin ve ruhsat | 10.000 |
| Toplam | ~270.000 TL |
Geri Dönüs Hesaplamasi
| Parametre | Deger |
|---|---|
| Yillik üretim | 15.000 kWh |
| Elektrik birim fiyati | 3,5 TL/kWh |
| Yillik tasarruf | 52.500 TL |
| Basit geri dönüs | ~5,1 yil |
| 25 yillik toplam tasarruf | ~1.300.000 TL |
Sıkça Sorulan Sorular
Lisanssiz üretim siniri nedir?
5 MW’a kadar. AG baglanti 1 MW, OG baglanti 5 MW.
Fazla enerji ne olur?
Sebekeye verilir. Yillik mahsup yapilir, fazla bedeli ödenir.
Çati GES nasil basvurulur?
EDAŞ’a baglanti basvurusu, ardindan EPDK’ya lisanssiz basvurusu.
Vergi avantaji var mi?
Evet, ÖTV muafiyeti uygulanir. YTB kapsaminda KDV istisnasi.
Geri dönüs süresi ne kadar?
Ticari sistemlerde 4-6 yil, bireysel sistemlerde 5-7 yil.
